EVREN
CAFER ŞAHİN
Uzay,zaman ve mekanı içine alan evren büyüklüğü ile insanoğlunun hayalini bile zorlamaktadır.Bu büyüklük öyle bir büyüklüktür ki kaç ışık yılı gitseniz aynı noktaya ulaşamayacaksınız.Evrenin sahip olduğu bu büyüklüğü çeşitli verilerle ifade edecek olursak konu daha iyi anlaşılacaktır:Evrende Samanyolu galaksisi gibi 100 milyar galaksi ve ve her galakside ise 100 milyar yıldır olduğu tahmin edilmektedir.
Güneş sistemine en yakın Proksima Centauri Yıldızı Güneş’e 4 ışık yılı uzaklıktadır.Güneş’in Samanyolu galak-sisinin merkezine uzaklığı 30.000 ışık yılı kadardır.Samanyolu galaksisine en yakın galaksi 900.000 ışık yılı yılı u-zaklığındadır.Carl Sagan “Kozmoz” adlı eserinde “Ola ki kozmozta bulunsak,bir gezegene rastlama olasılığımız on milyar trilyonun trilyonunda birdir” demektedir.
Güneş’in kütlesi sistemimizin en büyük gezegeni “Jüpiter” in 1000 katı ve sistemindeki gezegenlerin ve uyduları-nın kütlesi toplamının 745 katı kadardır.Samanyolu galaksisinin toplam kütlesi ise güneşin kütlesinin 110 milyar katıdır.Samanyolu galaksi sarmalının kendi etrafındaki dönüş hızı, saatte 900.000 kilometredir.Güneş’in saman-yolu galaksisi çevresindeki dönüş hızı,saatte 720.000 km ve Dünyamızın Güneş etrafındaki dönüş hızı ise saatte 108.000 kilometredir.
Evren ezeli ve ebedi midir veya bir başlangıcı ve sonu var mıdır,Evren’in bir başlangıcı varsa nasıl oluşmuştur, konuları geçmişten günümüze filozofların ve bilim adamlarının ilgisini çekmiş ve bu konuda birçok teoriler ortaya atılmıştır.
Günümüzde Evren’in oluşumu ile ilgili en geçerli teori “Bing-Bang Teorisi”dir.Bu teori A.Einstein’in “Genel gö-relilik” kuramına ve Edwin Hubble’nin 1929’daki gözlemlerine daya- nılarak geliştirilmiştir.E.Hubble teleskopla yaptığı gözlemler sonucunda Yıldız kümelerinin bizden hızla uzaklaştığını tespit etmiştir.Bu da evrenin genişlemek-te olduğuna ve başlangıçta bir noktada toplandığına işaret ediyordu.
Bing-Bang Teorisi’ne göre Evren’in oluşumu:Evren ilk halinde sıfır hacme( yokluk) sonsuz yoğunluğa(kütle) ve sonsuz bir sıcaklığa sahipti.Bu anda,bilinmeyen bir sebeple büyük bir patlama oldu.Patlama anında sonsuz bir sı-caklık vardı.Bir saniyenin yüzde biri kadar bir zamanda sıcaklık 100 milyar dereceye düşmüştü.Bu sıcaklıkta maddenin hiçbir bileşeni bir arada değildir.Bu anda elektron ve karşı parçacığı pozitron,elektron sayısı kadar nöt-rino ve ışık vardı.Patlamadan üç dakika sonra ise evrenin sıcaklığı bir milyar dereceye düşecek ve maddenin çe-kirdeğini oluşturan proton ve nötronun bileşmesine imkan verecektir.Steven Weinberg “İlk Üç Dakika” adlı ese-rinde bu konu ile ilgili olarak şunu söylemektedir:“Evren ilk üç dakikada gerçekten de kesin olarak eşit sayıda parçacık ve karşı parçacıktan oluşsaydı;sıcaklık bir milyar derecenin altına düştüğünde, bunların tümü yok olur ve ışınım dışında hiçbir şey kalmazdı.
Ünlü Fizikçi Stephen W.Hawking “Zamanın Kısa Tarihi” adlı eserinde ilk patlama anı ile ilgili olarak şunu söyle-mektedir:“Büyük patlamadan bir saniye sonraki yavaşlama hızı yalnızca yüz bin milyarda bir oranında az olsaydı bile evren daha bugünkü büyüklüğüne ulaşmadan çökmüş olacaktı.”
Büyük patlamadan birkaç yüz bin sene sonra sıcaklığın düşmesine bağlı olarak elekro manyetik kuvvetin zayıfla-ması ile elektronlar ve çekirdek birleşip hidrojeni ve helyumu oluşturacaktır.Daha sonra gaz ve toz bulutları kütle-sel çekim altında birleşerek yıldızları,yıldızlar ise galaksileri oluşturacaktır.Yüzyıllar önce yıldızların ve gezegenlerin bir gaz ve toz bulutundan oluştuğunu Thomas Wright-Immanuel Kant ve Laplace öne sürmüştü.
Bing Bang Teorisini destekleyen bilimsel veriler nelerdir?
Sıralarsak:
1-Doopler etkisi( Bizden uzaklaşan yıldızların kırmızıya kayması )
2-Uzayın her tarafına yayılmış mikrodalga radrasyon
3-Evrenin boşluktaki sıcaklığı ( -273 derece )
4-Radyo dalgaları
Yukarıda sıralanmış bilimsel veriler ışığında evrenin yaşının ortalama 15-20 milyar yıl olduğu tahmin edilmekte-dir.Büyük patlama anından bugüne evren genişlemesini sürdürmektedir ve her galaksinin birbirinden uzaklaşma hızı saniyede 60.000 km’dir.
Evrenin genişlemesi sonsuza kadar sürecek mi yoksa kritik bir anda durup tekrar kendi üzerine yoğunlaşacak mı sorularına cevap aranmaktadır.Eğer kendi üzerine büzüşürse zamanın akış yönü geçmişten geleceğe değil de,gelecekten geçmişe doğrumu akacak konusu insan havsalasını zorlamaktadır.
Bing Bang Teorisi’nin ortaya koyduğu gibi madde ezeli( özdekçi Felsefe anlayışının tam tersi ) değildir.Bir baş-langıcı vardır ve bir sonu olacaktır.Evren yoktan var olmuş ve varlıktan yokluğa doğru akmaktadır.
Uzay,zaman ve mekanı içine alan evren büyüklüğü ile insanoğlunun hayalini bile zorlamaktadır.Bu büyüklük öyle bir büyüklüktür ki kaç ışık yılı gitseniz aynı noktaya ulaşamayacaksınız.Evrenin sahip olduğu bu büyüklüğü çeşitli verilerle ifade edecek olursak konu daha iyi anlaşılacaktır:Evrende Samanyolu galaksisi gibi 100 milyar galaksi ve ve her galakside ise 100 milyar yıldır olduğu tahmin edilmektedir.
Güneş sistemine en yakın Proksima Centauri Yıldızı Güneş’e 4 ışık yılı uzaklıktadır.Güneş’in Samanyolu galak-sisinin merkezine uzaklığı 30.000 ışık yılı kadardır.Samanyolu galaksisine en yakın galaksi 900.000 ışık yılı yılı u-zaklığındadır.Carl Sagan “Kozmoz” adlı eserinde “Ola ki kozmozta bulunsak,bir gezegene rastlama olasılığımız on milyar trilyonun trilyonunda birdir” demektedir.
Güneş’in kütlesi sistemimizin en büyük gezegeni “Jüpiter” in 1000 katı ve sistemindeki gezegenlerin ve uyduları-nın kütlesi toplamının 745 katı kadardır.Samanyolu galaksisinin toplam kütlesi ise güneşin kütlesinin 110 milyar katıdır.Samanyolu galaksi sarmalının kendi etrafındaki dönüş hızı, saatte 900.000 kilometredir.Güneş’in saman-yolu galaksisi çevresindeki dönüş hızı,saatte 720.000 km ve Dünyamızın Güneş etrafındaki dönüş hızı ise saatte 108.000 kilometredir.
Evren ezeli ve ebedi midir veya bir başlangıcı ve sonu var mıdır,Evren’in bir başlangıcı varsa nasıl oluşmuştur, konuları geçmişten günümüze filozofların ve bilim adamlarının ilgisini çekmiş ve bu konuda birçok teoriler ortaya atılmıştır.
Günümüzde Evren’in oluşumu ile ilgili en geçerli teori “Bing-Bang Teorisi”dir.Bu teori A.Einstein’in “Genel gö-relilik” kuramına ve Edwin Hubble’nin 1929’daki gözlemlerine daya- nılarak geliştirilmiştir.E.Hubble teleskopla yaptığı gözlemler sonucunda Yıldız kümelerinin bizden hızla uzaklaştığını tespit etmiştir.Bu da evrenin genişlemek-te olduğuna ve başlangıçta bir noktada toplandığına işaret ediyordu.
Bing-Bang Teorisi’ne göre Evren’in oluşumu:Evren ilk halinde sıfır hacme( yokluk) sonsuz yoğunluğa(kütle) ve sonsuz bir sıcaklığa sahipti.Bu anda,bilinmeyen bir sebeple büyük bir patlama oldu.Patlama anında sonsuz bir sı-caklık vardı.Bir saniyenin yüzde biri kadar bir zamanda sıcaklık 100 milyar dereceye düşmüştü.Bu sıcaklıkta maddenin hiçbir bileşeni bir arada değildir.Bu anda elektron ve karşı parçacığı pozitron,elektron sayısı kadar nöt-rino ve ışık vardı.Patlamadan üç dakika sonra ise evrenin sıcaklığı bir milyar dereceye düşecek ve maddenin çe-kirdeğini oluşturan proton ve nötronun bileşmesine imkan verecektir.Steven Weinberg “İlk Üç Dakika” adlı ese-rinde bu konu ile ilgili olarak şunu söylemektedir:“Evren ilk üç dakikada gerçekten de kesin olarak eşit sayıda parçacık ve karşı parçacıktan oluşsaydı;sıcaklık bir milyar derecenin altına düştüğünde, bunların tümü yok olur ve ışınım dışında hiçbir şey kalmazdı.
Ünlü Fizikçi Stephen W.Hawking “Zamanın Kısa Tarihi” adlı eserinde ilk patlama anı ile ilgili olarak şunu söyle-mektedir:“Büyük patlamadan bir saniye sonraki yavaşlama hızı yalnızca yüz bin milyarda bir oranında az olsaydı bile evren daha bugünkü büyüklüğüne ulaşmadan çökmüş olacaktı.”
Büyük patlamadan birkaç yüz bin sene sonra sıcaklığın düşmesine bağlı olarak elekro manyetik kuvvetin zayıfla-ması ile elektronlar ve çekirdek birleşip hidrojeni ve helyumu oluşturacaktır.Daha sonra gaz ve toz bulutları kütle-sel çekim altında birleşerek yıldızları,yıldızlar ise galaksileri oluşturacaktır.Yüzyıllar önce yıldızların ve gezegenlerin bir gaz ve toz bulutundan oluştuğunu Thomas Wright-Immanuel Kant ve Laplace öne sürmüştü.
Bing Bang Teorisini destekleyen bilimsel veriler nelerdir?
Sıralarsak:
1-Doopler etkisi( Bizden uzaklaşan yıldızların kırmızıya kayması )
2-Uzayın her tarafına yayılmış mikrodalga radrasyon
3-Evrenin boşluktaki sıcaklığı ( -273 derece )
4-Radyo dalgaları
Yukarıda sıralanmış bilimsel veriler ışığında evrenin yaşının ortalama 15-20 milyar yıl olduğu tahmin edilmekte-dir.Büyük patlama anından bugüne evren genişlemesini sürdürmektedir ve her galaksinin birbirinden uzaklaşma hızı saniyede 60.000 km’dir.
Evrenin genişlemesi sonsuza kadar sürecek mi yoksa kritik bir anda durup tekrar kendi üzerine yoğunlaşacak mı sorularına cevap aranmaktadır.Eğer kendi üzerine büzüşürse zamanın akış yönü geçmişten geleceğe değil de,gelecekten geçmişe doğrumu akacak konusu insan havsalasını zorlamaktadır.
Bing Bang Teorisi’nin ortaya koyduğu gibi madde ezeli( özdekçi Felsefe anlayışının tam tersi ) değildir.Bir baş-langıcı vardır ve bir sonu olacaktır.Evren yoktan var olmuş ve varlıktan yokluğa doğru akmaktadır.
Not: Makale “torosların sezsizliği” adlı dergide yayınlanmıştır
